Credo Quia Absurdum

L'albero degli zoccoli - De Klompenboom

Aan het begin van de twintigste eeuw betekent het leven op een boerderij in Lambardije diepe armoede en totale afhankelijkheid. Minec, het zoontje van vader en moeder Batisti is intelligent en de pastoor raadt hen daarom aan de jongen naar school te sturen. Maar dat betekent een enorme opgave: Er is geen geld voor kleren en materialen en nog erger, het betekent een paar handen minder op de boerderij. Toch besluiten ze hem te laten gaan. Zomer en winter loopt het ventje de twee keer zes kilometer. 'De Klompenboom' (1978) van Hermanno Olmi is wellicht de meest menselijke film ooit gemaakt.

Ladri di biciclette - Fietsendieven

Een eenvoudig verhaal levert soms zomaar een geweldige film op. Een werkloze man kan een baantje krijgen onder voorwaarde dat hij over een fiets beschikt. Hij verpandt alles wat hij heeft om de fiets te bemachtigen en wanneer een dief er met de fiets vandoor gaat zit hij dan ook letterlijk aan de grond. Regisseur Vittorio De Sica slaagt er in 1948 in het oorspronkelijke boek van Luigi Bartolini om te werken tot een indrukwekkende film. De film wordt wel gezien als het hoogtepunt van het Italiaanse neo-realisme.

Het Rijk van de Schaarste

Hans Achterhuis schreef 'Het rijk van de schaarste" in 1988 maar het boek heeft nog niets aan actualiteit ingeboet. Integendeel. Honger in de wereld, problemen in de gezondheidszorg, armoede en overbelasting van het milieu, het is allemaal erger geworden en niet minder. Achterhuis beschrijft de theorie van de "schaarste" voornamelijk vanuit de optiek van René Girard, die met zijn 'Mimetische begeerte" een basis legt voor het denken over schaarste.

I Vitelloni

De derde film van Federico Fellini gaat over een groepje dertigers in een provinciestadje. 'Hangjongeren' avant la lettre. Ze doen de hele dag niets anders dan achter de meiden aanzitten, drinken, over zee staren en feesten. Niemand lijkt de verlammende atmosfeer te kunnen doorbreken. De film uit 1956 is een symbool geworden voor het leven in een naoorlogs Italiaans provinciestadje: veel plezier en vooral veel niets-doen. I Vitelloni was de eerste film van Fellini die succesvol was en waarmee hij bekend werd buiten Italië.

IJzeren tijd

Elisabeth Curren lijdt aan een terminale vorm van kanker. Ze weigert verdere behandeling. Wanneer een zwerver een slaapplaats zoekt in haar tuin neemt ze hem op in huis. Vercueil ontpopt zich meer en meer als haar doodsengel die haar begeleidt op haar laatste levensreis. Het boek is geschreven als een lange brief aan haar dochter die in Amerika woont. In IJzertijd neemt Coetzee ondubbelzinnig afstand van de apartheid in Zuid Afrika. Hij schildert de verschrikkingen en de morele leegte in de dingen die Elizabeth meemaakt in haar laatste levensdagen. Ze kan het proces niet tegenhouden, ze heeft geen antwoorden, maar ze participeert in het stervensproces. Een geweldig mooi boek van Coetzee dat doet denken aan "Disgrace", maar milder van toon. (J.M. Coetzee, 1970)

On the Waterfront

Het credo van de georganiseerde misdaad luidt: "Do it to him before he does it to you", sommigen noemen dit ook wel de doctrine van de "pre-emptive strike". Het is ook de manier waarop maffia-vakbondsman Johnny Friendly (Lee J. Cobb) de wind er onder houdt bij de arbeiders in de haven van New York. Tegen vergoeding van een paar dollar per dag garandeert hij werk en veiligheid. Geen geld, geen werk. En over "strike" gesproken, Johnny is er ook niet vies van om het lossen van een schip een paar dagen uit te stellen wanneer de reder onvoldoende dokt. Wanneer de jonge Terry Malloy (Marlon Brando) gedwongen wordt mee te werken aan de liquidatie van een vriend die "wil praten" begint zijn geweten te knagen.

Cidade de Deus - Stad van God

De kip kijkt nerveus in het rond. Om haar heen ziet zij hoe andere kippen worden onthoofd, geplukt, schoongemaakt en in de pan verdwijnen. Dan rukt zij zich los en gaat er van door, achtervolgd door een joelende groep jongetjes met pistolen en geweren. De openingsbeelden van Cidade de Deus (Stad van God) geven treffend weer waar het om gaat: ontsnappen is vrijwel onmogelijk wanneer je woont in de beruchte buitenwijken van Rio de Janeiro. In de 70-er jaren maakten gewapende bendes van kinderen en tieners er de dienst uit. Buscapé (Raket) wil graag fotograaf worden, maar de wereld om hem heen trekt aan hem. Regisseur Fernando Meirelles (Constant Gardener, Blindness) creëerde een indringend portret van de jeugdbendes in de "Stad van God".

Das Weisse Band

Regisseur Michael Haneke beweert dat zijn film Das Weisse Band voor een deel de oorsprong verklaart van twee wereldoorlogen. Dat is nogal een pretentie. Maakt hij dat waar en als dat zo is, kun je dan een parallel zien met onze maatschappij? Of is het tijdperk van wereldoorlogen definitief voorbij en kunnen we wat dat betreft rustig achteroverleunen in onze comfortabele bioscoopstoelen? Zeker is dat de film diep in elke mensenziel een gevoelige snaar raakt. Hoe kan een ogenschijnlijk kalme en rustig verlopende film in zwart-wit zo'n effect op je hebben ? Omdat de boosaardigheid er af druipt !

Eerder dit jaar won de film in Cannes de Gouden Palm.

De Bovenbazen

Op een tot nu toe geheim gehouden lokatie in de Nederlandse Polder wordt een groepje top-bankiers getraind in ethisch handelen. Verplichte literatuur in het curriculum is vanzelfsprekend het boekje "De Bovenbazen". Gelukkig kunnen ook de onvermogende maar oplettende lezertjes veel wijze lessen uit het verhaal leren. Bovendien illustreerde Marten Toonder in 1963 op profetische wijze zowat alle stellingen van Bob Goudzwaard in zijn meest recente boek Wegen van hoop in tijden van crisis.

Dit is de geschiedenis van de Bovenbazen, ook wel de bovenste tien genoemd. Om sterker te staan tegenover de hebzuchtige wereld wonen ze in groepsverband in de Gouden Bergen, omringd door voetangels, klemmen en schrikdraad. Daar leiden ze een grauw en vreugdeloos leven, dat ze spannend proberen te maken door hun bezittingen steeds opnieuw onder elkander te ruilen...

Wegen van Hoop in Tijden van Crisis

Het woord einde komt voor in veel eigentijdse uitdrukkingen. We hebben het over het "einde van de geschiedenis" en over het "einde van de beschaving" het "einde van de wetenschap" en het "einde van de natuur" en zo kun je nog wel even doorgaan. De econoom Bob Goudzwaard schreef met enkele anderen een boek over de crisissfeer waarin wij leven. Hij zoomt in het bijzonder in op de problemen rond de financiële crisis, de milieu crisis, de bedreigde veiligheid en de identiteitscrisis. Het boek is opgehangen aan de gedachte dat aan al deze crises een "ideologie" ten grondslag ligt. Met ideologie wordt dan bedoeld een soort godsdienstige verering van heilige doelen. Een oplossing voor onze problemen ligt nog niet zomaar voor de hand. Er is zelfs sprake van een oplossingsparadox. Het lijkt alsof elke maatregel die men neemt om problemen te lijf te gaan in feite de situatie alleen maar verergert.