Berend Bepol is scheepsbouwer. Het is 1912, de zaken gaan vanzelf en Berend is een echte directeur geworden. Zijn vader liep nog op de werf rond in werkkleding en met een meetlint om zijn hals maar Berend verdeelt zijn tijd tussen zijn kantoor, waar hij filosofische gedachten ontwikkelt, de herenclub en zijn botaniseer-wandel hobby. Hij laat het werk op de werf over aan zijn meesterknecht Niesten. Wat vooral opvalt is dat in het boek helemaal niet gecommuniceerd wordt. Bepol heeft nooit een echt gesprek met Niesten, hij weet zelfs niet eens of Niesten zijn voornaam of zijn achternaam is. Bepol houdt regelmatig tenenkrommende monologen tegen zijn gezin maar door gebrek aan tegenspraak slaat hij helemaal door.
In het eerste gedeelte van het boek probeert Bepol vooral aardig te zijn. Hij stelt Niesten een partnerschap voor, hij geeft hem zijn dochter als vrouw, hij helpt hem en zijn arbeiders wanneer het slecht gaat in de scheepsbouw door hen zo lang mogelijk aan het werk te houden en ze los te kopen uit de "steenhokken" waar werkelozen stenen moeten fijnhakken. Maar Niesten reageert nergens op en toont geen dankbaarheid. Weliswaar trouwt hij met de dochter van Bepol maar het huwelijk lijkt meer op een transactie.
Het tweede deel begint wanneer Niesten er op eigen kracht in slaagt om een grote opdracht voor een zeesleper binnen te halen. De tijden zijn slecht en de werf wordt alleen gebruikt om wat reparatiewerk uit te voeren zodat mensen aan het werk kunnen blijven. De opdracht is van levensbelang voor Bepol, maar die kan het niet verkroppen dat zijn schoonzoon - knecht een order in de wacht sleept. Hij staat niet toe dat de zeesleper op de helling gebouwd wordt en Niesten bouwt daarom een geïmproviseerde helling in het naastgelegen weiland. Ook tijdens de bouw spreken Bepol en Niesten niet met elkaar. Bepol gaat wel elke dag even kijken maar dat is dan ook alles.
De tewaterlating wordt met veel tamtam aangekondigd maar wanneer het moment daar is slaagt Niesten er niet in het schip in het water te krijgen. Het verhaal eindigt er mee dat een gloednieuwe zeesleper in een weiland ligt weg te roesten.
Een mooi boek over eenzaamheid en menselijke onmacht.
Thomas Rosenboom: De nieuwe man. Querido, 316 pagina's, € 18,95. ISBN 90-2147997-4.
Reacties